NATUREZA HACKEADA: IMITANDO Á EVOLUCIÓN PARA CREAR FUTURO

A evolución converxente é un fenómeno realmente fascinante, no que especies sen unha relación próxima chegan a desenvolver características por adaptarse a contornas moi parecidas. A Biomimética, inspirada na natureza, tira proveito deste tipo de evolución para crear solucións tecnolóxicas innovadoras. Un exemplo claro é o tren bala do Xapón, cuxo desexo se baseou no pico do martín pescador para reducir o ruído ao sair dos túneles, segundo explica Ciencia UNAM.

Biomimética

A Biomimética, inspirada na evolución converxente, é unha disciplina que busca solucións tecnolóxicas a problemas humanos utilizando os deseños e procesos da natureza. A evolución converxente ocorre cando especies distintas, sin ningún tipo de relacións cercanas entre sí, desenvolven características semellantes como resultado de adaptarse a ambientes similares.

Evolución Converxente

É o proceso polo cal organismos non relacionados evolutivamente desenvolven características análogas, é dicir, características que teñen a mesma función pero que non teñen unha orixe evolutiva que coincidan. Por exemplo, as ás de aves, morcegos e pterosaurios, que evolucionaron de maneira independente para poder voar, ou a forma do corpo de peixes, cetáceos e ictiosaurios que se adaptaron ao mar.

               

Bioloxía e enxeñería cando unen forzas

Despois de estos exemplos naturais xurdiu a Biomimética ou Biomímesis, unha maneira de fixarse na natureza para copiar as súas ideas e solucionar o que nos fai falta. A continuación algúns dos casos actuais:

• Velcro: foi inventadopola inspiración nas sementes de cardo das que colgaban fibras similares a ganchos na roupa e no pelo.

• Tren bala japonés Shinkansen: como mencionei antes de primeiras, este tren foi deseñado coa cabeza semellante ao pico do martín pescador, reducindo o estrondo ao sair dos túneles para mellorar a eficiencia.

• Piel de tiburón: a súa textura contén dentículos e minimiza a resistencia na auga. Entón, este principio foi aplicado a bañadores de competición e revestimentos de barcos; aínda que certos bañadores acabaron prohibidos nos Xogos Olímpicos, o potencial da idea segue vivo en ambientes como a NASA.

• Hélice de helicóptero: El diseño de las hélices de los helicópteros se inspira en el vuelo de las libélulas, lo que permite un vuelo más acrobático y versátil. 

• Palas de turbinas: A lóxica sigue á das aletas das baleas: bordos irregulares permiten un movemento máis eficiente e silencioso da auga.

• Placas solares "segindo o sol": Inspirado no fototropismo dos xirasois, esta estrutura orientan os paneis cara á luz para aumentar a probabilidade de captar enerxía.

• Sistemas de alertas oceánicas: Los sistemas de alerta temprana para tsunami se inspiran en el sistema de comunicación de los golfiños, que utilizan ultrasóns.

Como encaixa na evolución converxente

Estas innovacións intoducense nuna idea central: solucións semellantes xorden ante retos parecidos, tanto na natureza como na enxeñería. Algunhas adaptacións biolóxicas aparecen tamén a nivel molecular, como as proteínas antifrío que evolucionaron de xeito independente en peixes de diferentes rexións polos mesmos motivos evolutivos.

Relevancia e perspectivas

1. Adaptación creativa: A natureza de actúa como laboratorio de probas onde soluciones eficientes duradeiras xa foron optimizadas ao longo de millóns de anos.

2. Transcensión de disciplinas: Bioloxía, enxeñería e deseño conflúen para crear tecnoloxías máis intelixentes e sostibles.

3. Sostibilidade: Moitos deses deseños reducen o consumo enerxético, minimizan impactos e promoven materiais máis ecolóxicos.

4. Avances moleculares: Investigar converxencias xenéticas abre a porta a novas ferramentas en mediciña ou biotecnoloxía.

Evolución converxente e biomimética: cando a tecnoloxía aprende da natureza

Observacións finais e conceptos máis importantes

• A evolución converxente acontece cando organismos diferentes acaban resolvendo problemas semellantes mediante adptacións análogas.
  

• A Biomimética extrae proxectos da natureza para aplicalos na tecnoloxía (especialmente en materiais, transportes e enerxía).

• Estes exemplos (velcro, tren bala, peles, turbinas, paneis) demostran que imitar a vida natural é unha ruta eficaz de cara á innovación resistente e ecolóxica.