A METAMORFOSE DO AIRE: DE GASES PRIMITIVOS A SOPLOS DE VIDA

A atmosfera terrestre, unha capa de gases que rodea a Terra, experimentou unha evolución complexa ao longo de miles de millóns de anos. A súa composición, estrutura e características foron clave para o desenvolvemento da vida tal como coñecémola. Desde a atmosfera primitiva, rica en gases volcánicos, ata a atmosfera moderna, que contén osíxeno e nitróxeno en grandes cantidades, houbo cambios significativos.

                                Inicios da atmósfera

A atmosfera primitiva da Terra formouse fai aproximadamente 4.5 mil millóns de anos, pouco despois da formación do planeta. Durante este tempo, os gases liberados polos volcáns, como dióxido de carbono (CO₂), vapor de auga (H₂O), metano (CH₄) e amoníaco (NH₃), eran predominantes. Esta atmosfera era moi diferente á actual, carecía de osíxeno e tiña unha gran concentración de gases invernadoiro. Ademais, era moi densa e estaba sometida a condicións extremas de temperatura debido ao constante bombardeo de meteoritos e a intensa actividade volcánica. A atmosfera primitiva non era habitable para organismos complexos debido á falta de osíxeno e as altas temperaturas. Con todo, foi nesta atmosfera onde comezaron a producirse os primeiros procesos que sentaron as bases para a vida.

Formación do osíxeno

Fai aproximadamente 3.8 mil millóns de anos, xurdiron os primeiros organismos unicelulares, probablemente bacterias que realizaban procesos como a fotosíntese anaeróbica. Aínda que non xeraban osíxeno, as súas actividades contribuíron a modificar gradualmente a composición da atmosfera. Un dos eventos máis cruciais na evolución da atmosfera foi a aparición da fotosíntese osixénica levada a cabo polas cianobacterias fai un 2.4 mil millóns de anos.

Estes organismos comezaron a utilizar a luz solar para sintetizar o seu propio alimento, liberando osíxeno como subproduto. Este proceso tivo un impacto transcendental O aumento do osíxeno na atmosfera tamén tivo outro efecto importante: a formación da capa de ozono. O osíxeno atmosférico comezou a reaccionar coa radiación ultravioleta do sol, formando ozono (O₃) na estratosfera. A capa de ozono actuou como un filtro protector, absorbendo gran parte da radiación ultravioleta prexudicial, o que permitiu a evolución de formas de vida máis complexas na superficie terrestre.

Despois, a atmosfera experimentou varios cambios adicionais. Ao longo do seguintes mil millóns de anos, a concentración de osíxeno na atmosfera aumentou progresivamente, o que permitiu o desenvolvemento dunha biosfera diversa e complexa. Hoxe en día, a atmosfera terrestre está composta principalmente por nitróxeno (78%), osíxeno (21%) e trazas doutros gases, como argon (0.93%) e dióxido de carbono (0.04%). O osíxeno na atmosfera é esencial para a vida, xa que é utilizado pola maioría dos organismos para a respiración celular, un proceso fundamental para a obtención de enerxía. Ademais da súa composición, a atmosfera moderna desempeña varios roles cruciais:

• Protección da vida: A atmosfera protexe á Terra dos raios cósmicos e da radiación ultravioleta, na súa maioría, mediante a capa de ozono. Isto foi fundamental para permitir a vida na superficie
  
  
  

• Efecto invernadoiro: Os gases de efecto invernadoiro, como o dióxido de carbono, o metano e o vapor de auga, atrapan parte da radiación infravermella emitida pola Terra, o que mantén unha temperatura adecuada para a vida. Este fenómeno, coñecido como efecto invernadoiro, é esencial para manter a temperatura global nun rango habitable.
  
• 
  
• Cíclico: A atmosfera desempeña un papel clave no ciclo da auga, proceso que é fundamental para a vida e para o equilibrio ecolóxico.
  
  
  

Actualidade tráxica

Ao longo da historia da Terra, a atmosfera cambiou como resultado de procesos naturais e biolóxicos. Con todo, nos últimos séculos, a actividade humana ha acelerado o cambio da atmosfera de maneiras preocupantes. A queima de combustibles fósiles, a deforestación e a industrialización aumentaron significativamente a concentración de gases de efecto invernadoiro, como o dióxido de carbono e o metano. Este aumento está a contribuír ao cambio climático global, con impactos como o aumento das temperaturas, o derretemento dos polos e o aumento de fenómenos climáticos extremos.

A degradación da capa de ozono, aínda que diminuíu, segue sendo un tema de preocupación, xa que a exposición á radiación ultravioleta pode ter efectos nocivos para a saúde humana e os ecosistemas.

O futuro da atmosfera dependerá das accións que tomemos para mitigar o cambio climático, reducir as emisións de gases de efecto invernadoiro e conservar os recursos naturais. Os avances en enerxías renovables, a reforestación e os esforzos por reducir a contaminación poden contribuír a estabilizar a composición atmosférica e garantir un futuro sostible para as xeracións vindeiras.

https://www.youtube.com/watch?v=sLZ8-ksh6IE