MÁIS ALÁ DE MENDEL: DESCIFRANDO A HERDANZA INVISIBLE

 

 

A epixenética e a herdanza non mendeliana

A epixenética consiste nun campo da xenética que estuda os cambios herdables na expresión xénica que non están ligados ás alteracións nas secuencias do ADN, en outras palabras, non están definidos como mutacións. Todos estes cambios na xenética están provocados por factores ambientais como a dieta, o estrés que sufrimos no noso día a día ou a exposición a algunhas toxinas. Por estas cousas, a epixenética desafía a visión clásica da xenética mendeliana, xa que introduce mecanismos de herdanza máis complicados e dinámicos.

Mecanismos epixenéticos principais

Metilación do ADN: A adición de grupos metilos a certas rexión dunha secuencia do ADN pode impedir a herdanza dalgúns xenes. Por exemplo, fíxose un estudo con ratas no que observaron e confirmaron que a malnutrición materna altera a metilación de xenes relacionados co metabolismo na herdanza.

Modificación das histonas: Un tipo de proteínas chamadas histonas poden sufrir varios
cambios quimicos por culpa de varios factores como o tabaco, o cortisol (hormona do estrés), etc. Estas alteracións provocan á mala compactación da cromatina, polo tanto, afectan á accesibilidade dos xenes para conseguir a súa perfecta expresión.

 

ARN non codificante: Existen pequenos ARN os cales poden chegar a modificar varios xenes sen transformar a secuencia de ADN por completo. Este mecanismos tamén danse polo estrés, a dieta ou a algunhas toxinas.

 

Exemplos de herdanza epixenética 

A la izquierda un ratón Agouti y a la derecha un ratón normal

O caso dos ratos Agouti: A situación dunhas ratas expostas a certos productos químicos producía ca súa descendencia obtivese una cor de pel amarela e obesidade, aínda sabendo que o seu ADN encontrabase nun estado do máis común. O estudo explica que isto debíase a
uns cambios na metilación do xene Agouti.

 

Efecto transxeracional en humanos: Varios estudos suxiren que experiencias traumáticas coma a fame en Holanda na Segunda Guerra Mundial, provocou cambios epixenéticos nos descendentes, afectando a súa saúde metabólica.

 

Diferenzas coa xenética mendeliana

 A epixenética non segue o mesmo proporcións 3:1 ou 9:3:3:1 ca xenética mendeliana, xa que os cambios xenéticos non están producidos nos alelos. 

1. Este tipo de cambios poden ser reversibles xa que están producidos por factores ambientais
   que poden ser regulados, totalmente ao contrario das mutacións. 
2. Esta xenética responde ao ambiente en diferenza á mendeliana, o que xustifica que dous xemelgos idénticos poidan ter enfermidades diferentes.

 

Solucións para os cambios da epixenética  

1. Estilo de vida saludábel: Unha dieta rica en folatos e antioxidantes como o brócoli, ademais de exercicio físico diario axudan a regular a metilación do ADN. 
2. Evitar tóxicos: Se reducimos substancias como o alchol e o tabaco, e eliminamos unha continua percepción de estrés, conseguiremos non alterar as marcas epixenéticas. 
3. Suplementos: Para conseguir unha metilación saudábel consumir Vitamina B₁₂, Zinc e SAMe.
4. Terapias experimentais: Existen varios fármacos inhibidores coma solución, algúns son de HDAC/DNMT ou edición epixenética con CRISPR (aínda en investigación).