A atmosfera terrestre, unha capa de gases que rodea a Terra, experimentou unha evolución complexa ao longo de miles de millóns de anos. A súa composición, estrutura e características foron clave para o desenvolvemento da vida tal como coñecémola. Desde a atmosfera primitiva, rica en gases volcánicos, ata a atmosfera moderna, que contén osíxeno e nitróxeno en grandes cantidades, houbo cambios significativos.
Inicios da atmósfera
A atmosfera primitiva da Terra formouse fai aproximadamente 4.5 mil millóns de anos, pouco despois da formación do planeta. Durante este tempo, os gases liberados polos volcáns, como dióxido de carbono (CO₂), vapor de auga (H₂O), metano (CH₄) e amoníaco (NH₃), eran predominantes. Esta atmosfera era moi diferente á actual, carecía de osíxeno e tiña unha gran concentración de gases invernadoiro. Ademais, era moi densa e estaba sometida a condicións extremas de temperatura debido ao constante bombardeo de meteoritos e a intensa actividade volcánica. A atmosfera primitiva non era habitable para organismos complexos debido á falta de osíxeno e as altas temperaturas. Con todo, foi nesta atmosfera onde comezaron a producirse os primeiros procesos que sentaron as bases para a vida.
Formación do osíxeno
Fai aproximadamente 3.8 mil millóns de anos, xurdiron os primeiros organismos unicelulares, probablemente bacterias que realizaban procesos como a fotosínteseanaeróbica. Aínda que non xeraban osíxeno, as súas actividades contribuíron a modificar gradualmente a composición da atmosfera. Un dos eventos máis cruciais na evolución da atmosfera foi a aparición da fotosínteseosixénica levada a cabo polas cianobacterias fai un 2.4 mil millóns de anos.
Estes organismos comezaron a utilizar a luz solar para sintetizar o seu propio alimento, liberando osíxeno como subproduto. Este proceso tivo un impacto transcendental O aumento do osíxeno na atmosfera tamén tivo outro efecto importante: a formación da capa de ozono. O osíxeno atmosférico comezou a reaccionar coa radiación ultravioleta do sol, formando ozono (O₃) na estratosfera. A capa de ozono actuou como un filtro protector, absorbendo gran parte da radiación ultravioleta prexudicial, o que permitiu a evolución de formas de vida máis complexas na superficie terrestre.
Despois, a atmosfera experimentou varios cambios adicionais. Ao longo do seguintes mil millóns de anos, a concentración de osíxeno na atmosfera aumentou progresivamente, o que permitiu o desenvolvemento dunha biosfera diversa e complexa. Hoxe en día, a atmosfera terrestre está composta principalmente por nitróxeno (78%), osíxeno (21%) e trazas doutros gases, como argon (0.93%) e dióxido de carbono (0.04%). O osíxeno na atmosfera é esencial para a vida, xa que é utilizado pola maioría dos organismos para a respiración celular, un proceso fundamental para a obtención de enerxía.
Ademais da súa composición, a atmosfera moderna desempeña varios roles cruciais:
Protección da vida: A atmosfera protexe á Terra dos raios cósmicos e da radiación ultravioleta, na súa maioría, mediante a capa de ozono. Isto foi fundamental para permitir a vida na superficie
Efecto invernadoiro: Os gases de efecto invernadoiro, como o dióxido de carbono, o metano e o vapor de auga, atrapan parte da radiación infravermella emitida pola Terra, o que mantén unha temperatura adecuada para a vida. Este fenómeno, coñecido como efecto invernadoiro, é esencial para manter a temperatura global nun rango habitable.
Cíclico: A atmosfera desempeña un papel clave no ciclo da auga, proceso que é fundamental para a vida e para o equilibrio ecolóxico.
Actualidade tráxica
Ao longo da historia da Terra, a atmosfera cambiou como resultado de procesos naturais e biolóxicos. Con todo, nos últimos séculos, a actividade humana ha acelerado o cambio da atmosfera de maneiras preocupantes. A queima de combustibles fósiles, a deforestación e a industrialización aumentaron significativamente a concentración de gases de efecto invernadoiro, como o dióxido de carbono e o metano. Este aumento está a contribuír ao cambio climático global, con impactos como o aumento das temperaturas, o derretemento dos polos e o aumento de fenómenos climáticos extremos.
A degradación da capa de ozono, aínda que diminuíu, segue sendo un tema de preocupación, xa que a exposición á radiación ultravioleta pode ter efectos nocivos para a saúde humana e os ecosistemas.
O futuro da atmosfera dependerá das accións que tomemos para mitigar o cambio climático, reducir as emisións de gases de efecto invernadoiro e conservar os recursos naturais. Os avances en enerxías renovables, a reforestación e os esforzos por reducir a contaminación poden contribuír a estabilizar a composición atmosférica e garantir un futuro sostible para as xeracións vindeiras.
Actualmente no planeta Terra hai aproximadamente 8 mil millóns de habitantes. Entre todas estas persoas, é obvio que haberá distincións: algúns serán máis altos, outros máis baixos, máis ricos, máis pobres, de un sitio ou de outro… pero no futuro, isto non será importante: todos seremos recordados como fósiles e teremos o mesmo valor para a historia e reconstrución da Terra. De feito, xa temos constancia de restos humanos fosilizados na actualidade, aínda que antes de meternos nese tema, é preciso responder a unha cuestión: que son os fósiles?
Os fósiles son toda aquela evidencia de vida antiga, ademais de ser a principal fonte para coñecer a diversidade biolóxica da antigüidade, xunto coa súa evolución co paso do tempo. Tamén proporcionan información moi importante para a Xeoloxía, pois grazas a eles a día de hoxe somos capaces de reconstruír a vida da Terra, en maior ou menor medida.
Para clasificalos, poderíamos dicir que se seguen dous criterios principais: o xeito no que foron preservados e a información que nos aportan.
Segundo a forma na que foron preservados, podemos facer as seguintes distincións:
•Fósiles Mineralizados
Estes son os fósiles máis sinxelos de recoñecer, mais son os máis complicados de atopar pola complicación das condicións que se teñen que dar para que fosilicen desta maneira.
Fosilizan desta forma as partes duras de seres vivos que se descompoñen lentamente, pois hai o suficiente tempo como para que os compoñentes orgánicos sexan substituídos polas sustancias minerais. O proceso é moi lento e progresivo, pero a información que aportan sobre a historia da Terra vale a pena completamente. Ademáis, a forma orixinal do ser vivo consérvase perfectamente.
•Pegadas de extremidades
Fórmanse cando un ser vivo pisa e deixa marca da súa pisada nun terreo brando, que posteriormente é recuberto por outro sedimento.
Estas pegadas ofrecen información moi valiosa e dan pé a deducións de hábitos, tamaño, peso, forma de desprazamento… do ser vivo ao que pertencen.
Dentro desta categoría, as máis coñecidas son as icnitas, é dicir, as pegadas de dinosauros.
•Inclusións en ámbar
Moitos organismos pousábanse en plantas, pero algúns deles tiñan a mala sorte (aínda que moi boa para nós) de quedar atrapados por unha gota de ámbar (resina de plantas leñosas fosilizadas), quedando conservados ata os nosos días.
Este tipo de fósiles servíronnos para obter amplos coñecementos nos insectos de fai máis de 200 millóns de anos.
•Rastros de actividade
Estes son os fósiles máis “xerais”, pois abarcan todo tipo de evidencia de actividade biolóxica.
Dentro deste grupo, os máis populares son os coprolitos dos dinosauros, que poden aportar información sobre a súa dieta, hábitos alimentarios, fisioloxía e incluso dos parasitos que tiña o dinosauro en cuestión.
Ademáis desta clasificación, tamén podemos dividilos segundo a información que nos proporcionan:
•Fósiles guía
Os fósiles guía son aqueles que se usan na datación de estratos e que serven para establecer correlacións moi precisas entre estratos moi afastados xeograficamente, pero que son da mesma idade.
Pertencen a especies que evolucionaron rápido e que se expandiron por moitas e moi diversas áreas do planeta durante a súa vida. Só son considerados fósiles guía os restos que pertencen a este tipo de especies porque desta forma só poderemos atopalos en estratos dunha idade específica, permitindo todos os avances mencionados anteriormente.
•Fósiles de facies
Os fósiles de facies apórtannos información sobre as condicións ambientais da época e lugar aos que pertencen.
Pertencen a especies que vivían en lugares moi restrinxidos e con características ambientais moi determinadas, como por exemplo os corais, que viven en medios mariños con pouca profundidade, augas moi osixenadas, ben iluminadas e cálidas.
Os fósiles non só serviron para analizar e reconstruír a historia doutros seres vivos, senón que tamén serviron para entender e ordear cronoloxicamente a nosa propia historia e a nosa evolución. Para isto, usáronse os fósiles humanos que se foron descubrindo co tempo. A día de hoxe, temos unha selección de fósiles especialmente importantes: Lucy, O Neno de Turkuana e Ardi.
•Lucy
Lucy é un fósil humano pertencente á especie de Australopithecus Afarensis, que foi descuberto por Donald Johanson e o seu equipo en 1974 en Etiopía, específicamente na rexión de Afar, cunha idade de aproximadamente 3,2 millóns de anos.
Lucy é un esqueleto dunha muller adulta completo aproximadamente un 40%, e o seu nome provén da canción "Diamonds in the Sky", a cal cantaron os seus descubridores tras encontrala, a modo de celebración.
Lucy é un dos fósiles humanos máis famosos na actualidade, e teno ben merecido. Os seus restos axudaron a comprender cando a nosa especie se separou dos primates, pois a forma dos seus ósos suxire que a súa especie xa tiña unha locomoción similar a nosa e que eran bípedos. Ademais, axudou a explorar como diferentes especies de homínidos conviviron en África.
•O Neno de Turkuana
O Neno de Turkuana é un fósil humano pertencente á especie de Homo Ergaster, que foi descuberto en 1984 en Kenia, na rexión de Turkuana, cunha idade aproximada de 1,6 millóns de anos.
Este é o fósil humano máis completo que temos ata esta data, e axudou a comprender a evolución do cerebro humano, pois aínda que tiña máis capacidade cerebral que os Australopithecus, tiña menos que a dun humano actual.
•Ardi
Ardi é un fósil humano pertencente á especie de Ardipithecus ramidus, descuberto en 1994 por un equipo estadounidense na depresión de Afar, especificamente na parte coñecida como Awash Medio, cunha idade aproximada de 4,4 millóns de anos.
Ardi desafiou as teorías da orixe humana, pois ata entón a investigación científica apuntaba a que os humanos estabamos completamente relacionados cos chimpancés e que a separación de especies ocorrera hai aproximadamente 5 millóns de anos. De calquera xeito, Ardi demostraba cos seus ósos que tiña unha locomoción híbrida: trepaba árbores, pero tamén camiñaba erguida, algo completamente contrario ao esperado, é dicir, que camiñase cos cotelos pegados ao chan pola súa antigüidade. Segundo os científicos, canto máis antigo o fósil, máis parecido debía ser aos chimpancés, pero isto non foi así con este.
En resumo, nun futuro non importarán as nosas clases sociais nin diferenzas, pois o único que determinará a nosa importancia no mundo será a nosa fosilización. Se fosilizamos ben e algún paleontólogo ten a sorte de atoparnos, seremos determinantes. Se non, seremos recordados igual que o resto, sen importar a cantidade de cartos na nosa conta bancaria.
A Terra é única dentro do Sistema Solar pola súa enorme abundancia de auga en estado líquido que cobre máis do 70% da súa superficie. Este feito é unha das claves que permite a vida tal e como a coñecemos.
Estamos situados na distancia xusta do Sol, o que fai posible que a auga exista en estado líquido: se estivésemos máis preto as temperaturas serían demasiado altas, e máis lonxe a auga estaría conxelada.
A pesar de que a Terra é o único planeta no que a auga flúe en estado líquido, non é o único lugar do Sistema Solar onde se atopou rexistro dela. En Marte encontráronse restos de evidencia de auga conxelada, posiblemente por casquetes polares formados por xeo e dióxido de carbono conxelado. Tamén encontráronse restos de antigos cursos de auga e lagos, o que indica que no pasado este planeta tivo auga líquida na súa superficie.
Outro corpo celeste que espertou un gran interese é Europa, unha das lúas de Xúpiter. A súa superficie móstrase conxelada, pero debaixo desa capa de xeo encóntrase auga líquida. Este descubrimento abriu a posibilidade de que poida ser un lugar onde podería existir vida extraterrestre, incluso en formas simples como microorganismos.
Non existe outro lugar no Sistema Solar onde haxa tanta abundancia de auga, polo que xorde a pregunta:
Cal é a orixe da enorme cantidade que cobre a Terra?
A resposta a este feito é unha cuestión que non está moi clara e séguese investigando hoxe en día. Aínda que se teñen proposto diversas hipóteses, non hai unha teoría definitiva que resolva a dúbida sobre como o noso planeta chegou a estar cuberto por tanta cantidade de auga. O que si está claro é que este elemento foi esencial para o desenvolvemento da vida tal como a coñecemos.
Ao longo dos anos os científicos desenvolveron dúas teorías para explicar a orixe da auga do noso planeta.
1.A AUGA ORIXINOUSE NA PROPIA TERRA
Esta teoría suxire que a auga xa estaba presente no planeta dende o principio, cando a Terra estaba formándose. Durante o desenvolvemento da atmosfera primitiva o vapor de auga estivo presente en grandes cantidades. Este vapor proviña sobre todo dos gases liberados pola intensa actividade volcánica que houbo nesa fase inicial. A medida que a superficie da Terra e a súa atmosfera comezaron a arrefriarse, este vapor condensouse, formando nubes que finalmente precipitaron en forma de choiva. Con estas choivas continuas, a auga acumulouse na superficie terrestre, dando orixe aos océanos. Este proceso durou millóns de anos e deu comezo ao ciclo hidrolóxico, no que a auga comezou a circular entre a superficie terrestre e a atmósfera. Este ciclo foi clave para estabilizar as condicións climáticas e químicas que favorecerían despois ao xurdimento da vida.
Non obstante, crése que este vapor inicial non foi a única fonte de auga no planeta.
2.A AUGA CHEGOU DENDE O ESPAZO
Moitos científicos pensan que a gran parte da auga chegou dende o espazo, a través de cometas e asteroides fai miles de millóns de anos. Estes corpos celestes compostos por xeo e outras substancias chocaron contra a Terra cando estaba comezando a formarse, liberando grandes cantidades de auga que quedaron acumuladas na superficie. Co tempo, esta auga xunto coa que se creou dentro do propio planeta formou os océanos.
OS OCÉANOS PRIMITIVOS E A SÚA INFLUENCIA NO DESENVOLVEMENTO DA VIDA
Os océanos primitivos da Terra foron fundamentais para a orixe e a evolución da vida. Non eran iguais aos de agora, senón que estaban formados por unha auga que contiña compostos químicos que procedían dos impactos de asteroides e das erupcións volcánicas. Esta combinación de compoñentes creou as condicións necesarias para que se formaran as primeiras moléculas orgánicas, o que favoreceu ao desenvolvemento da vida.
Ao longo do tempo, os océanos contribuíron a diversidade de especies, dando lugar a un hábitat perfecto para a evolución dos primeiros organismos unicelulares ata as formas máis complexas.
Foron fundamentais tanto para a vida mariña como para a terrestre, xa que a relación entre estes dous ecosistemas permitiu a colonización de novos hábitats, favorecendo así a evolución da vida en todos os ambientes.
A orixe dos océanos remóntase hai, aproximadamente, uns 4,500 millóns de anos, cando a Terra se estaba formando e era moi diferente á actual. Naquel momento, o noso planeta era unha masa , cuberta por volcáns activos e con ausencia de auga líquida na superficie. Sen embargo, unha serie de acontecementos clave, transformaronaquela Terra seca no mundo rico en auga que coñecemos hoxe.
A auga no interior da Terra
Durante as primeiras etapas da Terra, os volcáns foron moi importantes. Estes liberaban grandes cantidades de gases hacia a atmosfera primitiva. Entre todos estes gases liberaban vapor de auga, que viña dende o interior do planeta e que se acumulaba na atmosfera. A medida que a Terra comezou a arrefriarse o vapor de auga condensouse formando nubes. Estas deron lugar ás primeiras choivas. Estas choivas, que caeron durante millóns de anos, comezaron a encher depresións naturais da codia terrestre, o que deu lugar ao inicio dos océanos.
A auga por asteroides e cometas
Na primeiras etapas da hisoria da Terra, fai millóns de anos, o noso planeta era un lugar moi diferente ao que coñecemos agora. Nese momento a Terra foi golpeada por numerosos asteroides e cometas que viaxaban polo sistema solar. Moitos de estos corpos estaban compostos, en parte, por xeo. Cando estes cometas e asteroides chocaban contra a superficie terrestre, a calor das colisións provocou que o xeo se fundise e se transformara en auga.
ESte proceso non só trouxo auga á Terra, tamén fixo que comezaran a formarse ríos, lagos e océanos. Os científicos creen que isto foi clave para aumentar a cantidade de auga da Terra. Sen estas colisións, os océanos actuais poderían ser máis pequenos ou incluso non existir.
A formación dos océanos tal e como os coñecemos
A medida que pasaron millóns de anos, a actividade volcánica, e a chegada da auga dende o espazo axudaron a que a Terra acumulara grandes cantidades de auga en estado líquido. Así as cuncas oceánicas comezaron a encherse e formaron os océanos, que xa son permanentes na Terra. En cambio a auga non só se acumulou, tamén fixo que a Terra deixara de ser un lugar quente e inestable e a temperatura comezara a descender. A atmosfera axudou a manter a auga en estado líquido. Este proceso non só foi importante para a xeoloxía, tamén foi onde apareceron as primeira formas de vida, como bacterias e organismos unicelulares.
Ademais, os océanos foron moi importantes para controlar o clima, xa que a auga é un regulador térmico e sen a súa formación a vida na Terra non evolucionaría como o fixo.
Curiosidade
As zonas mariñas protexidas son esenciais, pero é moi complicado calcular que porcentaxe do planeta ten está protección. En Europa está entre o 5% e o 10%. E en España arredor do 12%.
O interior da Terra está formado por tres grandes unidades compositivas as
cales son: a codia, o manto e o núcleo. Non obstante, a formación de estas tres
unidades foi consecuencia do estado de incandescencia anterior da Terra. Polo
que, para poder explicar todo este proceso é necesario volver ao principio,
concretamente, ao orixe da Terra: Teoría de acreción planetesimal.
A teoría de acreción planetesimal explica o proceso da primeira fase da
creación da Terra. Nesta primeira etapa o noso planeta encontrábase nun estado
de incandescencia debido ás constantes colisións de planetésimos e
protoplanetas que formaron a Terra. Este planeta rochoso no que vivimos está
formado por 8 ou 10 protoplanetas e innumerables planetésimos.
Como o planeta encontrábase completamente fundido debido ao seu estado, os
materiais máis pesados ou con máis densidade fluíron cara o interior da Terra e
os materiais máis lixeiros ou con menos densidade fluíron cara a superficie
desta, provocando a actual distribución da estrutura interna da Terra dividida
en codia, manto e núcleo.
Na seguinte fase da formación da Terra, comezou unha etapa de arrefriamento
debido a que as colisións destes planetésimos e protoplanetas deixou de ser tan
frecuente. Este arrefriamento foi dende ao exterior cara ó interior da Terra,
solidificando a capa exterior e indo sucesivamente cara o interior (manto e
núcleo).
A codia e o manto son rochosos, o núcleo externo encóntrase en estado líquido e o núcleo interno encóntrase en estado sólido e composto principalmente por ferro e líquido.
Esta calor provocada polas tres unidades internas da Terra provocan os
procesos xeolóxicos internos. É dicir, os fenómenos violentos como por exemplo
os terremotos e os volcáns ou en fenómenos lentos como por exemplo o
desprazamento dos continentes e a formación de montañas.
A auga é unha das moléculas máis comúns no universo, composta por hidróxeno (formado pouco despois do Big Bang) e osíxeno (creado no interior das estrelas). Pero o camiño da auga ata chegar á Terra foi longo e complexo.
É fundamental para a vida tal e como a coñecemos, pero algunha vez te paraches a pensar: como chegou á Terra toda esta auga? Neste post exploraremos as principais teorías científicas sobre a orixe da auga e o seu impacto na nosa vida.
As principais teorías sobre a orixe da auga
Existen varias teorías sobre a orixe da auga na Terra, que intentan explicar como un dos compoñentes máis fundamentais para a vida chegou ao noso planeta. A continuación, describo as principais:
Esta teoría suxire que a auga chegou á Terra a través do impacto de cometas e asteroides ricos en xeo. Durante os primeiros millóns de anos do sistema solar, a Terra estaba sometida a unha intensa actividade de impactos cósmicos. Os cometas, que están compostos en gran parte por xeo, bombardearon a superficie terrestre, liberando grandes cantidades de auga. A calor das colisións fundiu o xeo, permitindo que a auga se acumulase na Terra e formase océanos e mares.
Teoría de auga extraterrestre (teoría da Panspermia):Algúns científicos tamén exploran a hipótese de que a auga na Terra podería ter chegado de fontes externas ao sistema solar, como nubes moleculares de hidróxeno e osíxeno no espazo interestelar. A través de procesos químicos que ocorrerían nas primeiras etapas do sistema solar, moléculas de auga poderían ter viaxado desde outras partes do cosmos ata a Terra. Esta teoría suxire que a auga provén dun "comercio interplanetario", onde a auga foi transportada a través do espazo en formas de partículas de po ou outros materiais.
Conclusión: A importancia da auga
A orixe da auga na Terra segue sendo un dos grandes misterios da ciencia. A través de diversas teorías, como a dos cometas e asteroides, a liberación volcánica e a desgasificación interna, podemos ver que a auga chegou ao noso planeta de múltiples formas. Estas ideas non só nos permiten entender mellor a historia da nosa Terra, senón que tamén amplían a nosa visión sobre o universo e a posibilidade de que outros planetas poidan albergar auga e vida. A súa presenza na Terra foi esencial para o desenvolvemento da vida tal e como a coñecemos, demostrando a súa importancia para o equilibrio ecolóxico do noso planeta. Aínda que non hai consenso definitivo sobre cal destas teorías é a correcta, o importante é que todas elas apuntan á complexidade e á conexión entre a Terra e o resto do cosmos. A auga non é só un recurso, senón un vínculo entre o pasado e o futuro da vida no noso planeta.
Agora síguense atopando fósiles, o que fai non dubidar sobre a existencia dos seres vivos que habitaban na terra fai millóns de anos. Este estudo é chamado Paleontoloxia, os estudos dos fósiles.
Dentro dos Fósiles existen varios tipos deles, como:
Mineralizados, Pegadas de extremidades, Moldes de baleirado, Rastros de actividade e Inclusións en ambar.
MINERALIZADOS
Este tipo de fósil e recoñecible, correspóndense coas partes duras de
seres vivos que se descompoñen moi lentamente e así os compoñentes orgánicos que os
forman son substituídos por sustancias minerais
do medio, de forma moi lenta e progresiva, pero
conservando a forma orixinal desa parte do ser vivo. Por esto podemos coñecer a
forma de moitos seres vivos. Esta fosilización só ocorre baixo
unha condicións moi concretas.
PEGADAS DE EXTREMIDADES
Son as impresións das
patas sobre terreos brandos que mais tarde foron cubertas por sedimentos, gardando
así estas pegadas e podendo chegar ata a
actualidade. Son moi coñecidas as pegadas de
dinosauros, chamadas icnitas, das que se pode sacar moita información sobre as súas medidas, peso, forma de desprazamento,
hábitos, etc.
MOLDES DE BALEIRADO
Fórmanse a partir da morte
dun organismo e rapidamente cuberto por
sedimentos, despois ese organismo
descomponse completamente e súa forma queda gravada sobre ese material
como un molde.
RASTROS DE ACTIVIDADE
E a evidencia da actividade biolóxica, como
cavidades escavadas, marcas de gadoupas, incluso restos de excrementos,
como é o caso dos coprolitos dos dinosauros.
INCLUSIÓNS EN ÁMBAR
O ámbar é resina de plantas
leñosas fosilizadas que ten valor
paleontolóxico, pero en ocasións esta resina despositouse sobre pequenos organismos, como insectos,
quedando así atrapados e conservados ata os nosos
días. E por este feito temos un coñecemento
bastante profundo dos insectos de máis de 200
millóns de anos.
FÓSIL GUÍA
Non todos os fósiles sirven para saber a idade, xa que algún tipos de fósiles evolucionaron moi
pouco, así atoparemos os mesmos restos fósiles en estratos superpostos
de idades sucesivas. Por esta razón utilízanse os fósiles guía, que ten lugar con especies
de evolución rápida no tempo,
de maneira que os podamos atopar en poucos estratos nunha secuencia vertical e en estratos da mesma idade moi afastados entre si.
FÓSILES DE FACIES
A este tipo pertencen os fósiles de especies que vivían en ambientes moi restrinxidos, con unhas características moi concretas, de tal xeito que si encontramos un destes fósiles nun estrato dinos información sobre as condicións ambientais nese lugar cando ese organismo estaba vivo.
A Terra formouse a partir da acumulación de material sólido no primeiro sistema solar, ao longo de millóns de anos, a Terra experimentou diversos cambios xeolóxicos e climáticos, dando lugar a diversidade de vida que coñecemos hoxe. Pero como se formou a Terra? Como é a atmosfera? Sempre foi dun mesmo xeito?
-ORIXE DA TERRA, A TEORÍA DA ACRECIÓN PLANETESIMAL
Segundo esta teoría, a Terra formouse a partir da colisión de numerosos protoplanetas. Estas colisións liberaron unha enorme cantidade de enerxía en forma de calor, facendo que a Terra estivese completamente fundida. Os materiais máis pesados afundíronse cara ao centro da Terra, formando o núcleo. Os materiais máis lixeiros quedaron na superficie formando a codia. Co paso do tempo, a Terra arrefriouse e solidifouse, formando as tres capas principais: codia, manto e núcleo.
- A ATMOSFERA TERRESTRE PRIMITIVA
A atmosfera Terrestre naceu a partir dos gases liberados durante a formación do noso planeta. Inicialmente, esta atmosfera era moi diferente á actual, composta principalmente por dióxido de carbono(CO₂)similar ás atmosferas de Venus e Marte.
Estes gases procedían principalmente das erupción volcánicas que liberaban grandes cantidades de gases á superficie.
Os primeiros organismos fotosintéticos, as cianobacterias, desenvolveron a capacidade de realizar a fotosíntese. Este proceso consiste en utilizar a enerxía da luz solar para converter o dióxido de carbono, e a auga en glucosa e osíxeno. A liberación de osíxeno na atmosfera tivo un impacto drástico. O osíxeno reaccionou co metano presente na atmosfera, un potente gas de efecto invernadoiro, reducindo así a temperatura global. O osíxeno acumulado na atmosfera permitiu o desenvolvemento de formas de vida máis complexas que utilizaban o osíxeno para a respiración.
O hidróxeno, que estaría moi presente nas emanacións iniciais que formaron a atmosfera, non está presente na actualidade, xa que debido a súa extrema lixeireza a Terra non exerce suficiente atracción gravitacional, como para retelo.
- A ATMOSFERA TERRESTRE ACTUAL
A atmosfera actual está composta principalmente por nitróxeno (78%) e osíxeno (21%), con pequenas cantidades de outros gases como o argón e o dióxido de carbono. Esta composición é o resultado de millóns de anos de evolución e cambios climáticos. Nas últimas décadas, as actividades humanas, como a queima de combustibles fósiles, provocaron un aumento significativo das concentracións de dióxido de carbono na atmosfera. Este aumento está provocando un efecto invernadoiro máis intenso, o que leva a un aumento da temperatura global e a cambios no clima a nivel mundial. Ademais do nitróxeno e do osíxeno, outros gases como o vapor de auga e o ozono tamén desempeñan un papel importante na atmosfera. O vapor de auga actúa como un gas de efecto invernadoiro e é fundamental para o ciclo hidrolóxico. O ozono, por outra banda, forma unha capa na estratosfera que nos protexe da radiación ultravioleta do sol.
Hoxe en día podemos encontrarnos fósiles na natureza, son unha evidencia dos seres vivos que habitaron o planeta fai millóns de anos. O estudo dos fósiles chámase paleontoloxía.
Existen varios tipos de fósiles
Mineralizados: Son os fósiles máis recoñecibles de todos, xa que son as partes duras dos seres vivos que se van descompoñendo lentamente, facendo que as partes orgánicas vaian sendo substituídas por substancias minerais, desa forma seguirá conservando a mesma forma orixinal do ser vivo. Estes fósiles só se dan en circunstancias moi concretas, polo que non é moi sinxelo atopalos, pero por outra parte axúdannos moitísimo a reconstruír a historia da terra, da súa vida e evolución.
Pegadas de extremidades: Son as marcas que deixaron os seres vivos ao pisar nun terreo brando, que logo foi cuberto por sedimentos, conservando a pegada ata o día de hoxe. coñécenselle como icnitas as pegadas dos dinosaurios.
Proceso das pegadas
Moldes de baleirado: Formánse trala morte do ser vivo, xa que rapidamente é cuberto por sedimentos, dentro dos que se descompoñen deixando a súa forma gravada neles coma se dun molde se tratase.
Rastros de actividade: Chámase así a calquera tipo de evidencia que demostre unha actividade biolóxica. Algúns exemplos poden ser marcas de gadoupas, restos de excrementos ou escavadas no terreo.
Inclusións en ámbar: O ámbartrátase de resina de árbores fosilizada, pero ás veces acontece que un insecto, por desgracia, atopa onde cae a gota de resina, facendo que quede atrapado sen poder saír, e conservado até o día de hoxe. Grazas a isto, hoxe en día coñecemos insectos de máis de douscentos millóns de anos atrás.
Insecto en ámbar.
Tamén se poden diferenciar en:
Fóslies guía: Chámanselle así pola información que nos aportan, xa que ao saber a época na que viviron podemos saber tamén a antigüidade dos sedimentos, por iso mesmo os fósiles guía son mellores canto máis rápida houbera sido a súa evolución, que teñan unha ampla distribución xeográfica e que sexan fáciles de recoñecer.
- No Pleozoico(540-250m.a) abundaban: → Trilobites e Graptolites.
Fósiles de facies: Este tipo de fósiles o que nos indica son as condicións concretas nas que se deron eses sedimentos, xa que se están aí significa que os sedimentos tiñan as condicións concretas que o ser vivo necesitaba para vivir.
